nr katalogowy: 157898DOI: 10.15199/2.2026.2.4 Współczesne badania wskazują, że mikroorganizmy stanowią integralny element fizjologii drzew i ich zdolności adaptacyjnych. Wewnątrz żywych drzew oraz w ich korze istnieje bogaty i wyspecjalizowany mikrobom. Szczególne znaczenie przypisuje się mikrobiocie kory, która dzięki zdolności do utleniania gazów aktywnych klimatycznie, zwłaszcza wodoru, może ograniczać pośredni wpływ metanu na klimat, potencjalnie kompensując […]
nr katalogowy: 157634DOI: 10.15199/2.2026.1.3 Lasy pełniły dotąd kluczową rolę w globalnym cyklu węgla, pochłaniając znaczną część antropogenicznych emisji CO₂ i spowalniając zmiany klimatu. Tymczasem w niektórych regionach lasy stają się źródłem emisji węgla. Omówiono główne mechanizmy tego procesu, w tym przekraczanie progów tolerancji cieplnej przez lasy tropikalne, ograniczoną odpowiedź drzew na wzrost stężenia CO₂ wynikającą […]
nr katalogowy: 15720310.15199/2.2025.12.4 Prochlorococcus marinus to najmniejsza i najliczniejsza cyjanobakteria oceaniczna, odpowiedzialna za znaczną część fotosyntezy w tropikalnych wodach i kluczowa dla globalnej sekwestracji węgla. Postępujące ocieplanie się oceanów zagraża jej stabilności – badania terenowe wykazują gwałtowny spadek liczebności powyżej 28°C, a modele przewidują redukcję biomasy o 17-51% do końca wieku. Konsekwencją mogą być zakłócenia […]
nr katalogowy: 15677610.15199/2.2025.11.6 Wieczna zmarzlina (permafrost) stanowi istotny rezerwuar węgla organicznego, którego stabilność jest zagrożona przez postępujące ocieplenie klimatu. Rozmrażanie permafrostu prowadzi do destabilizacji podłoża, emisji gazów cieplarnianych oraz zjawiska „pijanych lasów”, czyli przechylania i przewracania się drzew w wyniku deformacji gruntu. Proces ten ogranicza zdolność lasów borealnych do sekwestracji węgla, a jednocześnie może wzmacniać […]
nr katalogowy: 156340DOI: 10.15199/2.2025.10.4 Mikrobiota człowieka odgrywa kluczową rolę w metabolizmie, odporności i ochronie przed patogenami. Różnorodność mikrobiomu zmniejsza się w populacjach miejskich i uprzemysłowionych, co może przyczyniać się do chorób cywilizacyjnych. Projekt Microbiota Vault – globalne repozytorium mikrobiomu – ma na celu zabezpieczenie i zachowanie mikrobiologicznego dziedzictwa ludzkiego oraz wspieranie badań naukowych i terapii […]
The State and Prospects of the Oceans in the Context of Global Environmental Change nr katalogowy: 15590210.15199/2.2025.9.4 Oceany, kluczowe dla klimatu, produkcji tlenu i życia na Ziemi, są coraz silniej degradowane przez działalność człowieka. Przełowienie, niszczenie siedlisk, zanieczyszczenia i zmiany klimatu powodują utratę bioróżnorodności i osłabienie ich odporności. Mimo ich fundamentalnej roli, ochrona jest wciąż […]
Crossing the planetary boundary: ocean acidification and its global impacts nr katalogowy: 155386DOI: 10.15199/2.2025.8.1 Koncepcja granic planetarnych, opracowana w 2009 roku, służy do oceny stabilności systemu Ziemi i wyznacza zakres warunków, w których ludzkość może funkcjonować bez ryzyka nieodwracalnych zmian. Jeden z kluczowych procesów, których przekroczenie prowadzi do poważnych zakłóceń w systemach środowiskowych, to zakwaszenie […]
Współczesna cywilizacja, skoncentrowana na wzroście gospodarczym i postępie technologicznym, często ignoruje negatywne skutki tych działań, które mają poważne konsekwencje środowiskowe i społeczne.
Udomowienie zwierząt rozpoczęło się w neolicie, a dziś tylko kilka gatunków, takich jak bydło, owce, świnie i kury, stanowi podstawę produkcji żywności na świecie.
Do tej pory zidentyfikowano 64 tysiące gatunków drzew, a prawdopodobnie ponad 9 tysięcy wciąż czeka na odkrycie. Ponad jedna trzecia gatunków drzew jest zagrożona wyginięciem.
Nauki o życiu, w tym biologia i ekologia, które niegdyś koncentrowały się na badaniu systemów żywych i naszych relacjach z nimi, coraz częściej stają się naukami o wymieraniu.
Stan zagrożenia klimatycznego, osiągnął punkt krytyczny, co może mieć nieodwracalne skutki dla planety i ludzkości. W obliczu tego kryzysu eksperci wzywają do natychmiastowych działań.
